آنتی اکسیدان ها و نحوه عملکرد آنها | دکتر رضا اطمینانانی ، متخصص تغذیه اصفهان


انواع آنتی اکسیدان ها و نحوه عملکرد آنها

این مقاله از وب سایت دکتر اطمینانانی ، متخصص تغذیه در اصفهان ، توضیح می دهد که آنتی اکسیدان ها چیست و چگونه کار می کنند. علاوه بر این ، نقش مفید آنها مورد بحث قرار خواهد گرفت. بیشتر آنتی اکسیدان هایی که در این مقاله مورد بحث قرار می گیرد از طریق غذا وارد بدن می شود و برخی نیز در خود بدن تولید می شوند. مطالعه آنتی اکسیدان خاص برای یافتن خواص آنتی اکسیدانی آن کافی نیست. انواع آنتی اکسیدان ها به طور همزمان در بدن انسان فعال هستند. از سوی دیگر ، آنتی اکسیدان ها به تنهایی در غذاها یافت نمی شوند ، اما انواع آنها به صورت ترکیبی در غذاها یافت می شوند. آنتی اکسیدان ها نیز به صورت گروهی فعال هستند ، نه تنها. به همین دلیل ، خوردن غذای سالم بیشتر از مکمل های آنتی اکسیدانی توصیه می شود.

ویتامین C (اسید اسکوربیک)

نقش ویتامین C امروزه به خوبی شناخته شده است. ویتامین C یکی از شناخته شده ترین ویتامین ها است. بنابراین ، مقادیر زیادی از این ویتامین در جهان متمدن مصرف می شود که مکمل روزانه نامیده می شود. پس از فرضیه نقش این ویتامین در سرماخوردگی ، استفاده از مکمل های ویتامین C به طور پیوسته افزایش یافت. در دهه 1960 ، مردم در ایالات متحده معتقد بودند که مصرف مکمل های ویتامین C باعث بهبود سلامتی و افزایش طول عمر می شود.
ویتامین C نه تنها یک ویتامین است ، بلکه یک آنتی اکسیدان قوی نیز هست. این ویتامین می تواند رادیکال های آزاد و اکسیدان ها را از بین ببرد. همچنین از آسیب اکسیداتیو به دیواره سلولی و همچنین اکسیداسیون لیپوپروتئین ها مانند LDL جلوگیری می کند و نقش مهمی در ویتامین E ایفا می کند. ویتامین C به تنهایی نقشی اثبات شده در پیشگیری از بیماری های قلبی ندارد.

این ویتامین می تواند خطر ابتلا به آب مروارید را کاهش دهد. در برخی از مطالعات حیوانی ، نقش ضد سرطانی ویتامین C نیز مشاهده شده است. اگرچه ویتامین C به تنهایی نقش محرک و مکمل را در این فرایند ایفا می کند ، اما توصیه می شود به جای ویتامین C به تنهایی از ترکیب متوازن آنتی اکسیدان ها استفاده شود. به طور کلی ، ویتامین C نقش مهمی در پیشگیری از سرطان (به غیر از سرطان تخمدان و پروستات) ایفا می کند. در سال 1999 ، میزان توصیه شده ویتامین C روزانه دو تا سه برابر افزایش یافت. محققان معتقد بودند که میزان مصرف روزانه باید از 60 میلی گرم به 100 به 200 میلی گرم افزایش یابد. با این حال ، محققان دیگر معتقدند که مصرف مقدار زیادی ویتامین C روزانه ، مانند 200 میلی گرم در روز ، می تواند مشکلاتی را ایجاد کند.

ویتامین E

مدتهاست که اهمیت ویتامین E در رژیم غذایی مشخص شده است. اما در سال های اخیر ، محققان نقش خود را در پیشگیری از برخی بیماری ها مانند بیماری های قلبی گزارش کرده اند. برخی دیگر معتقدند که دوز روزانه ویتامین E نیاز بدن را برآورده نمی کند و روزانه 100 میلی گرم توصیه می کنند. با این حال ، بحث های زیادی در مورد نتایج آزمایش های مکمل انجام شده است. تحقیقات نشان داده است که ویتامین E برای اثر بخشی بیشتر به کمک آنتی اکسیدان های دیگر مانند ویتامین C و کاروتن نیاز دارد. ویتامین E ترکیبی از مولکول های شیمیایی است که در دانه ها و قسمت های سبز سبزیجات یافت می شود. این ویتامین به دو گروه توکوفرول و توکوترینول تعلق دارد. خواص ویتامین و آنتی اکسیدان این دو مولکول متفاوت است.

همه این مولکول ها چربی هستند و در محیط چربی بسیار پایدار هستند. به دلیل ماهیت لیپیدی ویتامین E ، این ویتامین در قسمتهای چربی سلولها مانند غشای سلولی و همچنین در لیپوپروتئینها تجمع می یابد و از اکسیداسیون لیپیدها و حملات رادیکالهای آزاد جلوگیری می کند. با مصرف ویتامین C اثر ویتامین E افزایش می یابد. ویتامین C بعد از حمله به رادیکال های آزاد و تبدیل آن به حالت اولیه اکسید نشده ، شکل غیر فعال ویتامین E را بازیابی می کند. ویتامین E در جلوگیری از لخته شدن پلاکت در خون م effectiveثر است. بنابراین ، نقش آن در بیماری های قلبی عروقی مورد توجه قرار گرفته است.

آنتی اکسیدان ها و نحوه عملکرد آنها |  متخصص تغذیه اصفهان


بیشتر بدانید : حساسیت غذایی


مطالعات اپیدمیولوژیک نشان داده است که بین مصرف ویتامین E و کاهش بیماری عروق کرونر قلب ارتباط وجود دارد. در بین بیمارانی که یکبار حمله قلبی داشتند ، میزان مرگ و میر در گروهی با سطوح آنتی اکسیدانی بالاتر کمتر بود. در ایالات متحده ، مطالعات نشان داده است که مصرف روزانه مکمل های ویتامین E خطر ابتلا به سرطان (به استثنای سرطان ریه) را کاهش می دهد. همچنین نشان داده شده است که مکمل های ویتامین E می توانند سیستم ایمنی بدن را پس از واکسیناسیون تقویت کنند. سطوح بالای ویتامین E را می توان از غذاهایی مانند سبزیجات برگ سبز بدست آورد. این سبزیجات همچنین منبع غنی روغن هستند. ترکیب ویتامین E و روغن های خوراکی برای جلوگیری از تجزیه اکسیداتیو چربی ها یکی از جالب ترین مواد مغذی است.

کاروتنوئیدها

امروزه نقش تغذیه ای میوه ها و سبزیجات رنگارنگ به اثبات رسیده است. وجود کاروتنوئیدها در میوه ها و سبزیجات احتمالاً دلیل تأثیرات مفید تغذیه ای این غذاها است. رنگ هویج ، پرتقال ، گوجه فرنگی و رنگ سبز کلم بروکلی به وجود کاروتن بستگی دارد. کاروتنوئیدهای مختلفی شناسایی شده است که برخی از آنها مانند بتاکاروتن می توانند به رتینول یا ویتامین A تبدیل شوند. از آنجا که ویتامین A یکی از ویتامین هایی است که افراد به آن نیاز دارند ، بتاکاروتن کافی نقش مهمی در سلامت بدن ایفا می کند. اخیراً نقش سایر کاروتن ها مانند دانه های قرمز لیکوپن در گوجه فرنگی و لوتئین در کلم بروکلی مورد توجه قرار گرفته است.

بیش از 600 نوع مختلف ترکیبات کاروتنوئیدی شناخته شده است که مهمترین آنها بتا کاروتن ، آلفا کاروتن ، لیکوپن ، لوتئین و کریپتوکسانتین است. شناخته شده ترین کاروتنوئید بتاکاروتن است که ابتدا از هویج استخراج شد. به دلیل ماهیت چربی مولکولهای کاروتنوئید ، این مولکولها در غشاها و چربیها تجمع می یابند. از اینجاست که نیاز به اکسیدان ها بوجود می آید. تحقیقات نشان داده است که کاروتنوئیدها با حذف رادیکال های آزاد و اکسیژن به تنهایی می توانند نقش اکسید کننده را ایفا کنند. کاروتنوئیدها همچنین در بازیابی ویتامین E موثر هستند. در آزمایشگاه ، کاروتنوئیدها می توانند رشد تومور را کاهش داده و فعالیت جهش زا ها را به حداقل برسانند.

همچنین نشان داده شده است که تغذیه حیوانات تجربی با مقدار زیادی کاروتنوئید می تواند سرطان آنها را کاهش دهد. مطالعات اپیدمیولوژیک نشان داده است که بتاکاروتن همچنین می تواند عملکرد ایمنی را در بیماران مسن و ایدز افزایش دهد. همچنین نشان داده شده است که کاروتنوئیدها با فعالیت آنتی اکسیدانی خود می توانند از رشد پلاک های قلبی عروقی جلوگیری کنند. مطالعات اپیدمیولوژیک نشان داده است که مصرف زیاد میوه ها و سبزیجات غنی از بتاکاروتن می تواند از سرطان ریه و معده جلوگیری کند.

لیکوپن

این کاروتنوئید قرمز در سال 1989 به عنوان مهمترین مهارکننده اکسیژن ساده و یک مهارکننده قوی رادیکالهای آزاد در نظر گرفته شد. لیکوپن مهمترین کاروتنوئید گوجه فرنگی ، هندوانه و گریپ فروت است. تحقیقات نشان داده است که مصرف زیاد لیکوپن خطر ابتلا به سرطان پروستات را کاهش می دهد. این بیماری تحت تأثیر هیچ کدام از کاروتنوئیدهای دیگر قرار نمی گیرد. برخی مطالعات نشان داده اند که مصرف زیاد گوجه فرنگی باعث افزایش لیکوپن سرم نمی شود. مصرف آب گوجه فرنگی می تواند لیکوپن سرم و خون کامل را افزایش دهد. جذب لیکوپن در غذاهای چرب و پخته بیشتر است. همچنین نشان داده شده است که افراد سیگاری لیکوپن خون کمتری نسبت به افراد غیرسیگاری دارند. امروزه تحقیقات زیادی در مورد اثرات لیکوپن در حال انجام است.

لوتئین و زآگزانتین

تجمع این آنتی اکسیدان ها در چشم از آب مروارید ناشی از آب مروارید و دژنراسیون ماکولا ناشی از افزایش سن جلوگیری می کند.

فلاونوئیدها و سایر فنل ها

فنول ها گروه بزرگی از مولکول های آلی هستند که در میوه ها و سبزیجات یافت می شوند. گیاهان برای کارهای مختلفی از جمله جلوگیری از هجوم حشرات ، بیماری ها و نور شدید ، فنل تولید می کنند. برخی از فنول ها تأثیر قابل توجهی بر ظاهر و کیفیت میوه دارند. این مواد همچنین باعث ایجاد بوی مختلف در سبزیجات و میوه ها می شوند و برخلاف کاروتنوئیدها ، فلاونوئیدها عمدتا محلول در آب هستند. میزان فنل های موجود در میوه ها تحت تأثیر نوع میوه و میزان رسیده بودن میوه است. فلاونوئیدهای مهم شامل کورستین و کاتچین و منابع غذایی فلاونوئیدی شامل چای ، پیاز و کلم بروکلی است. امروزه بیش از 4000 نوع فلاونوئید شناخته شده است.

فلاونوئیدها رادیکال های آزاد اکسیژن و فلزات سنگین را از بین می برند. آنها همچنین از خواص آنتی اکسیدانی ویتامین C حمایت می کنند. تحقیقات زیادی در مورد نقش فلاونوئیدها در جلوگیری از حملات ویروسی و باکتریایی ، التهاب و آلرژی انجام شده است. برخی فلاونوئیدها رگ های خونی را گشاد کرده و لخته شدن خون را کاهش می دهند. امروزه نقش فلاونوئیدها در سرطان نیز بسیار مورد توجه قرار گرفته است. همه خواص فلاونوئیدها در برابر سرطان به خواص آنتی اکسیدانی آنها بستگی ندارد. اکثر مطالعات روی فلاونوئیدها در آزمایشگاه انجام شده است و نمی توان آن را به بدن انسان یا مطالعات اپیدمیولوژیک نسبت داد. با این حال ، این مطالعات به وضوح نشان داده است که نقش غیرقابل انکار فلاونوئیدها در پیشگیری از سرطان نقش دارد.

مکانیسم های احتمالی فلاونوئیدها برای سرطان به شرح زیر است:
  • فلاونوئیدها می توانند در وهله اول از آسیب DNA جلوگیری کنند.
  • فلاونوئیدها می توانند از سرطان جلوگیری کنند.

فلاونوئیدها تأثیر قابل توجهی بر گردش خون دارند. زیرا آنها می توانند تبادل مایع مویرگها با بافت را افزایش دهند. برخی از فلاونوئیدها دارای خواص ضد انعقادی هستند. این اثر ضد انعقادی با مهار آنزیم سیکلواکسیژناز ایجاد می شود. فلاونوئیدها همچنین روند اکسیداسیون LDL را کاهش داده و در مصرف ویتامین E صرفه جویی می کنند. همه این اثرات می تواند خطر بیماری های قلبی عروقی را کاهش دهد.
اولین مطالعه جامع در مورد تأثیر فلاونوئیدهای غذایی بر بیماری های قلبی عروقی در مردان بالای 65 سال هلندی انجام شد. نتایج این مطالعه نشان داد که بین فلاونوئیدهای غذایی و سلامت قلب ارتباط معنی داری وجود دارد. فنول های موجود در انگور شامل کاتچین ، فلاونول ، تانن و آنتوسیانین است.

عنصر کمیاب

برخی از این مواد نه تنها آنتی اکسیدان هستند ، بلکه می توانند در ساخت آنزیم های آنتی اکسیدان نیز شرکت کنند. به عنوان مثال ، منگنز ، مس و روی نقش مهمی در ساختار آنزیم سوپراکسید دیسموتاز و سلنیوم نقش مهمی در آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز ایفا می کند. اگرچه احتباس آهن در بدن به عنوان نمونه ای از اختلالات استرس اکسیداتیو در نظر گرفته می شود ، اما کمبود آهن نیز به طور قابل توجهی با افزایش تولید اکسیدان های فعال مرتبط است. یکی از مهمترین عناصر با خاصیت آنتی اکسیدانی ، سلنیوم است.

سلنیوم

سلنیوم هم جزء ضروری بدن انسان است و هم یک آنتی اکسیدان است. سلنیوم یکی از اعضای مسلم آنزیم آنتی اکسیدان طبیعی (گلوتاتیون پراکسیداز) است. این آنزیم های آنتی اکسیدانی در خنثی سازی رادیکال های آزاد بسیار قوی مثر هستند.

ترکیبات گوگرد

سبزیجاتی مانند پیاز و سیر به دلیل محتوای گوگرد خود به طور گسترده مورد مطالعه قرار گرفته اند. به نظر می رسد این ترکیبات گوگردی می تواند از سرطان جلوگیری کند. در کشورهای مدیترانه ای از سیر به عنوان یک غذای سالم یاد می شود. مطالعات اپیدمیولوژیک نشان داده است که خوردن سبزیجاتی مانند پیاز و سیر می تواند از سرطان دستگاه گوارش جلوگیری کند. اما وقتی صحبت از سرطان های دیگر می شود ، اطلاعات قانع کننده ای وجود ندارد. علاوه بر این ، برخی از مطالعات روی حیوانات آزمایشی نشان داده است که عصاره سیر و پیاز می تواند اثرات ضد سرطانی داشته باشد. این اثر را می توان با چندین مکانیسم توضیح داد که اثرات آنتی اکسیدانی این ترکیبات تنها یکی از این مکانیسم ها است.

سایر آنتی اکسیدان های غذایی

سایر آنتی اکسیدان های غذایی شامل یوبیکینون (کوآنزیم Q10) و لیپوئیک اسید است. اسفناج ، کلم بروکلی ، گوجه فرنگی و نخود فرنگی منابع غنی لیپوئیک اسید هستند.
آنتی اکسیدان ها در بدن تولید می شوند
آنتی اکسیدان ها در بدن عبارتند از: آنزیم های آنتی اکسیدانی و مهمترین آنزیم های آنتی اکسیدانی سوپراکسید دیسموتاز (SOD) ، گلوتاتیون پراکسیداز (GSHPX) و کاتالاز هستند.

سوپراکسید دیسموتاز یک آنزیم درون سلولی است که از سلول ها در برابر آسیب سوپراکسید محافظت می کند. این آنزیم به طور مداوم آنیون سوپراکسید را به مولکول اکسیژن و آب اکسیژنه (H2O2) تبدیل می کند. گلوتاتیون پراکسیداز هیدروپراکسیدهای چربی را به الکل هایی تبدیل می کند که خطر کمتری برای سلول ایجاد می کنند. گلوتاتیون پراکسیداز نیز پراکسیدهای هیدروژن را به آب تبدیل می کند. مولکول گلوتاتیون پراکسیداز همچنین حاوی فلز سلنیوم است. آنزیم کاتالاز پراکسید هیدروژن را به آب و اکسیژن تبدیل می کند. هر مولکول کاتالاز می تواند میلیون ها مولکول پراکسید هیدروژن را به آب و اکسیژن در ثانیه تبدیل کند.


دکتر رضا اطمینانانی

متخصص تغذیه اصفهان


دکتر رضا اطمینانانی با ارائه روشهای تغذیه ای اولیه و میزان و نحوه غذا خوردن می تواند نقش مهمی در دستیابی به سلامت جسمی و روحی ایفا کند.

برای مشاهده صفحه اینستاگرام دکتر دکتر کلیک کنید رضا اطمینانانی ، متخصص تغذیه و رژیم درمانی در اصفهان.


مطالب پیشنهادی:

غذاهای مفید و مضر برای حساسیت غذایی

مصرف هندوانه و چاقی

مصرف زیاد گوشت قرمز ممنوع است

راهکارهای کنترل گرسنگی

راهنمای خرید لبنیات



دیدگاهتان را بنویسید